Κυριακή, 11 Μαρτίου 2012

Ρομπέρ Γκεντιγκιάν: "Με ενδιαφέρει η Ευρώπη του Διαφωτισμού και του Κομμουνιστικού Μανιφέστου"

 

    Συνέντευξη στον ΚΩΣΤΑ ΤΕΡΖΗ (σε συνεργασία με την ΕΛΕΝΗ ΤΣΕΡΕΖΟΛΕ): Μια κλήρωση στα ναυπηγεία της Μασσαλίας μπροστά σε συνοφρυωμένους εργάτες: Το σωματείο έχει αποφασίσει να βγάλει τις είκοσι απολύσεις που κρίθηκαν αναγκαίες για την επιβίωση της επιχείρησης μέσα από κληρωτίδα. Τα διευθυντικά στελέχη παρακολουθούν από μακριά. Τους κλήρους για τους «τυχερούς» τραβάει ο Μισέλ, βετεράνος συνδικαλιστής της Αριστεράς, που για λόγους ισότητας έβαλε και το δικό του όνομα στην κληρωτίδα -παρόλο που οι άλλοι συνδικαλιστές διαφωνούσαν.

    Ελπίζω ότι πριν από την κοινωνική έκρηξη (ή πριν από το ενδεχόμενο μιας εθνικιστικής αναδίπλωσης) θα πρέπει να ξεκινήσουμε επιτέλους να σκεφτόμαστε τον σοσιαλισμό. Αλλά τον σοσιαλισμό με το νόημα που είχε κατά τον 19ο αιώνα. Δηλαδή πρέπει να ξαναπιάσουμε την αρχική ιδέα του σοσιαλισμού, που διαστρεβλώθηκε από όσα συνέβησαν στη Σοβιετική Ένωση, από τον σταλινισμό. Πρέπει να επιστρέψουμε στις πηγές

    Η «τύχη» του θα μιλήσει και τελικά θα είναι και αυτός μέσα στους είκοσι απολυμένους. Αλλά η περίπτωσή του δεν είναι τόσο τραγική: Μπορεί να μπει σε πρόγραμμα πρόωρης συνταξιοδότησης, έχει το δικό του σπίτι, ζει ευτυχισμένος με τη γυναίκα του Μαρί-Κλερ, ερωτευμένοι ακόμη, έπειτα από τριάντα χρόνια. Έχει τα παιδιά και τα εγγόνια του, τις αγωνιστικές παρακαταθήκες του και καλούς φίλους. Σε μια γιορτή όλοι οι παραπάνω, φίλοι και συγγενείς, θα δωρίσουν στο ζευγάρι ένα σημαντικό ποσό που συγκέντρωσαν για ένα ταξίδι στην Αφρική, στο Κιλιμάντζαρο.

    Όμως, αυτή η «ταπεινή ευτυχία» θα ανατραπεί ένα βράδυ, όταν δύο οπλισμένοι νεαροί εισβάλλουν στο σπίτι τους και τους χτυπούν βάναυσα για να αρπάξουν τα χρήματα του δώρου. Το σοκ γίνεται μεγαλύτερο όταν ο Μισέλ ανακαλύπτει ότι την επίθεση είχε οργανώσει ο Κριστόφ, ένας νεαρός πρώην συνάδελφός του στο ναυπηγείο, που απολύθηκε την ίδια μέρα με εκείνον και ήταν παρών μάλιστα στη γιορτή. Είναι άραγε ο Κριστόφ ένας λούμπεν εγκληματίας που «γύρισε την πλάτη του στην εργατική τάξη»; Ο Γαλλοαρμένιος Ρομπέρ Γκεντιγκιάν θέτει εδώ κρίσιμα ερωτήματα για το πολιτικό υποκείμενο που με ευκολία ονομάζουμε «εργατική τάξη», το χάσμα που υπάρχει σήμερα στο εσωτερικό της...

    * Ο πατέρας σας Αρμένιος, λιμενεργάτης στη Μασσαλία, η μητέρα σας Γερμανίδα κι εσείς ένας σύγχρονος Ευρωπαίος... Πόσο "Ευρωπαίος" αισθάνεται ένας φανατικός Μαρσεγιέζος όπως εσείς και τι ακριβώς σημαίνει για σας η "ευρωπαϊκή ταυτότητα" αυτές τις δύσκολες μέρες της κρίσης;

    Όπως όλοι όσοι ζούμε στη Μασσαλία, αισθάνομαι διεθνιστής, όπως έλεγαν οι επαναστάτες πριν από χρόνια. Η Μασσαλία ιδρύθηκε πάνω σε ένα μείγμα ανθρώπων και πολιτισμών που έφθαναν με πλοία από όλο τον κόσμο ή από τον Βορρά της Γαλλίας. Το γεγονός αυτό μου προσέφερε μια διεθνιστική οπτική των πραγμάτων, και όχι με θεωρητικό αλλά με ουσιαστικό τρόπο. Η Μασσαλία ήταν και είναι μια αποθήκη Ιστορίας, όπως άλλωστε όλα τα μεγάλα λιμάνια του κόσμου.

    Σε σχέση με την Ευρώπη, που με ρωτήσατε, εγώ αναγνωρίζω την Ευρώπη του 19ου αιώνα, εκείνη των αξιών. Πρόκειται για την Ευρώπη του Διαφωτισμού, του Μαρξισμού, την Ευρώπη του Κομμουνιστικού Μανιφέστου, του 1848, του Μαρξ και του Ένγκελς. Αυτή είναι η Ευρώπη. Δεν έχω, ξέρετε, μια περιοριστική άποψη της Ευρώπης. Δεν είναι μια ιστορία γεωγραφίας η Ευρώπη, αλλά μια κίνηση προσχώρησης σε αξίες. Και βέβαια η σημερινή Ευρώπη κινείται ακριβώς στην αντίθετη κατεύθυνση από αυτές τις αξίες που σας ανέφερα. Δηλαδή εσείς στην Ελλάδα είσαστε ακριβώς το παράδειγμα του τι δεν πρέπει να συμβαίνει! Είμαι απολύτως αντίθετος σε ό,τι κάνει η Ευρώπη στην Ελλάδα σήμερα!


    * Περίπου στην ίδια κατεύθυνση με εσάς, πριν από δύο χρόνια, ο Ζαν Λικ Γκοντάρ είχε πει ότι θα άξιζε να επιβληθεί ένας πανευρωπαϊκός φόρος υπέρ της Ελλάδας για όσα οφείλει ο σύγχρονος πολιτισμός στην ελληνική κληρονομιά. Η Ελλάδα ωστόσο είναι τα τελευταία δύο χρόνια το μαύρο πρόβατο, ο κακός μαθητής που πρέπει να τιμωρηθεί για να "σωθούν" το ευρώ και η ευρωπαϊκή ισορροπία... Ποιο είναι το μήνυμα που θα θέλατε να στείλετε στους Έλληνες που θα θαυμάσουν την ταινία σας, τη στιγμή που η ελληνική κοινωνία κομματιάζεται και βυθίζεται στη φτώχεια και την κατάθλιψη;

    Ακούστε, πιστεύω ότι πρέπει η Ελλάδα να αλλάξει τον τρόπο που κάνει πολιτική και τον τρόπο που ζει σε σχέση με το παρελθόν. Και πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες είναι στην ίδια κατάσταση. Πιστεύω ότι απέναντι σε αυτόν τον παγκοσμιοποιημένο, χρηματοπιστωτικό καπιταλισμό πρέπει να κάνουμε στροφή 180 μοιρών και να αλλάξουμε τον κόσμο όπου ζούμε, τον τρόπο που ζούμε. Και αυτό δεν ισχύει μόνο για τους Έλληνες αλλά και για τη Γαλλία και για όλες τις χώρες της Ευρώπης. Η κατάστασή σας είναι βέβαια σήμερα πιο δύσκολη σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη, αλλά θα γίνει πολύ χειρότερη αν συνεχίσουμε να σώζουμε την Ευρώπη κάνοντας χρήση των ίδιων συνταγών που την έχουν φέρει σε αυτή την κατάσταση! Δεν κάνουμε τίποτε άλλο από το να συνεχίζουμε να εφαρμόζουμε την ίδια φόρμουλα, που επιδεινώνει τα πράγματα.

    Ελπίζω ότι πριν από την κοινωνική έκρηξη (ή πριν από το ενδεχόμενο μιας εθνικιστικής αναδίπλωσης) θα πρέπει να ξεκινήσουμε επιτέλους να σκεφτόμαστε τον σοσιαλισμό. Αλλά τον σοσιαλισμό με το νόημα που είχε κατά τον 19ο αιώνα. Δηλαδή πρέπει να ξαναπιάσουμε την αρχική ιδέα του σοσιαλισμού, που διαστρεβλώθηκε από όσα συνέβησαν στη Σοβιετική Ένωση, από τον σταλινισμό. Πρέπει να επιστρέψουμε στις πηγές.

    * Πηγή έμπνευσης για την ταινία σας είναι δύο μεγάλοι στοχαστές του 19ου αιώνα, ο Βίκτωρ Ουγκό και ο Ζαν Ζωρές...

    Ναι, πιστεύω ότι πρέπει να επιστρέψουμε σε ό,τι η ανθρωπότητα είχε κατακτήσει πριν από την επανάσταση του 1917, πριν από όσα έγιναν στη Σοβιετική Ένωση και τις ανατολικές χώρες, γεγονότα που είχαν ιστορικούς λόγους μεν να γίνουν, αλλά αμαύρωσαν την ιδέα του σοσιαλισμού. Με μια φράση, θεωρώ ότι ο σοσιαλισμός είναι το μέλλον της ανθρωπότητας. Και αναφέρομαι στον πραγματικό σοσιαλισμό και όχι στη σοσιαλδημοκρατία, που συμφωνεί απολύτως με την Κεντροδεξιά σε όλο τον κόσμο...


    * Στην ταινία σας αναφέρεστε στη σύγχρονη συνείδηση της εργατικής τάξης, για την ακρίβεια στην απουσία αυτής της συνείδησης... Είχατε πει σε παλαιότερη συνέντευξή σας ότι προτιμάτε να μιλάτε για "φτωχούς ανθρώπους" παρά για εργατική τάξη.

    Παλιά η εργατική τάξη ήταν κάτι το αυτονόητο, το σχεδόν χειροπιαστό. Υπήρχαν μεγάλα εργοστάσια σε όλη τη Γαλλία, σε όλη την Ευρώπη, και υπήρχαν χιλιάδες εργάτες, όλοι τους ντυμένοι με τον ίδιο τρόπο, με τις μπλε φόρμες τους... Λέγαμε "να, έρχονται οι εργάτες", όταν έβγαιναν από τα εργοστάσιά τους... Τους συναντούσαμε στους δρόμους. Όλα αυτά κομματιάστηκαν και μάλιστα με τέτοιο τρόπο ώστε να έλθουν οι μεν σε αντιπαράθεση με τους δε, με τους νέους να παίρνουν λιγότερα χρήματα, να γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης...

    Οι νέες τεχνολογίες παραγωγής σήμερα έχουν αλλάξει τα πράγματα: οι σημερινοί εργάτες φορούν λευκά πουκάμισα, τα χέρια τους δεν είναι ροζιασμένα, εργάζονται σε τομείς που παρέχουν υπηρεσίες, όπως λόγου χάρη στις τηλεπικοινωνίες. Θα ξέρετε ίσως ότι πέρυσι σημειώθηκε κύμα αυτοκτονιών στους εργαζόμενους στις Γαλλικές Τηλεπικοινωνίες... Όλοι αυτοί οι άνθρωποι δεν έχουν πλέον τη συνείδηση ότι ανήκουν σε μια κοινή τάξη. Φαντάζονται ότι είναι μικροαστοί ή μέλλοντες μεγαλοαστοί, ότι μπορούν ατομικά να πετύχουν, ότι δεν είναι πλέον τμήμα των φτωχών ανθρώπων...

    * Όπως ο νεαρός απολυμένος λιμενεργάτης στην ταινία σας που έρχεται σε σύγκρουση με τον ηλικιωμένο συνδικαλιστή...

    Ακριβώς... Γι' αυτό στην ταινία επιμένω στα δύο αυτά πρόσωπα, αλλά και στο ζευγάρι των ηλικιωμένων, που θέλουν να κάνουν κάτι. Γιατί κατά τη γνώμη μου είναι ήρωες, είναι υποδειγματικοί άνθρωποι και θέλουν κυρίως να καταλάβουν τι συμβαίνει σήμερα γύρω τους. Και για τον λόγο αυτόν θα κάνουν μια ηθική κίνηση, δηλαδή θα υιοθετήσουν τα δύο μικρά παιδιά, αλλά με την ελπίδα ότι η κίνησή τους αυτή, που είναι ηθική και ατομική, θα γίνει παράδειγμα στην πόλη...

    Και βέβαια ο νεαρός απολυμένος, μόλις βγει από τη φυλακή, θα πάει να δει ποιοι είναι οι άνθρωποι που έχουν υιοθετήσει τα δύο αδέλφια του και έτσι θα αντιληφθεί ότι τελικά βρίσκονται στην ίδια πλευρά. Πρέπει να βγούμε από αυτό το είδος πολέμου στο εσωτερικό της κοινωνίας, όπου μας αναγκάζουν να πιστεύουμε ότι οι εργαζόμενοι μετανάστες και οι εργαζόμενοι Γάλλοι έχουν συγκρουόμενα συμφέροντα...

    * Η ταινία σας "δουλεύει" πάνω στη διαδικασία της πολιτικής συνειδητοποίησης, χωρίς όμως σλόγκαν ή μεγαλοστομίες. Πώς αντιλαμβάνεστε αλήθεια τη σχέση κινηματογράφου, τέχνης και πολιτικής;
    Πιστεύω ότι η τέχνη, και εγώ ακολουθώ εδώ τον Αριστοτέλη και τους Έλληνες τραγικούς, η τέχνη της αναπαράστασης λοιπόν, είναι μια επέμβαση στον κόσμο, καθώς δεν κάνει τίποτε άλλο από το να μας δείχνει το πώς οι άνθρωποι ζουν, πεθαίνουν, ζουν μαζί, τσακώνονται, συμφιλιώνονται... Η τέχνη λοιπόν είναι μια άποψη για τον κόσμο. Κατά συνέπεια δεν υπάρχει τέχνη που δεν είναι πολιτική, καθώς δεν κάνει τίποτε άλλο από το να δείχνει με ποιον τρόπο οι άνθρωποι ζουν μαζί, και αυτό είναι ο ορισμός της πολιτικής.

    * Είσαστε ένας στρατευμένος σκηνοθέτης...

    Ναι, ήμουν μέλος του Γαλλικού Κομμουνιστικού Κόμματος...


    * Αλλά τώρα περάσατε στον Μελανσόν, του κόμματος "Αριστερά"...

    Ξέρετε... το Γαλλικό Κ.Κ. πέρασε στον Μελανσόν...

    * Ναι, πράγματι, με το Αριστερό Μέτωπο. Πώς σας φαίνεται η προεκλογική εκστρατεία του Μελανσόν;

    Είναι πολύ καλή. Πιστεύω ότι τα πάει πολύ καλά, είναι καλλιεργημένος, εξαίρετος ρήτορας, μπορεί να πυροδοτήσει ένα κίνημα σχετικά με την αναγέννηση της ιδέας του κομμουνισμού. Και προσέξτε, δεν μιλώ για κομμουνιστικό κόμμα ή για το τι συνέβη στη Σοβιετική Ένωση ή τι συμβαίνει σήμερα στη Βόρεια Κορέα. Εγώ αναφέρομαι στην αρχική κομμουνιστική ιδέα, εκείνη του 19ου αιώνα...

    * Αν λοιπόν ο Μελανσόν πάρει ένα καλό αποτέλεσμα, μπορεί να ωθήσει πιο αριστερά τον Φρανσουά Ολάντ...

    Είναι σίγουρο. Αυτό ελπίζουμε. Μπορεί να ωθήσει αριστερότερα το Σοσιαλιστικό Κόμμα και να δημιουργήσει μια δυναμική που ίσως σε πέντε χρόνια φέρει ένα 15%, ή 20% σε είκοσι χρόνια... Και ξέρετε, όταν εγώ έγινα μέλος του ΓΚΚ, το 1969, τότε ο υποψήφιός του, ο Ζακ Ντικλό, είχε πάρει 23%!

    * Εσείς με τις αρμενικές ρίζες τι σκέφτεστε για τον ξενόφοβο ρατσιστικό λόγο της Μαρίν Λεπέν, τον οποίο αναπαράγει το κυβερνητικό κόμμα, το UMP;

    Είμαι κατηγορηματικά αντίθετος. Η Δεξιά με αυτά αποκαλύπτει το πραγματικό της πρόσωπο.

    * Μια γαλλική βωβή ταινία, το "The Artist", έφτασε στην κορυφή των Όσκαρ πρόσφατα. Τι σημαίνει αυτό για τον γαλλικό αλλά και τον ευρωπαϊκό κινηματογράφο γενικότερα; Ποια είναι η κατάσταση του γαλλικού σινεμά σήμερα;

    Δεν νομίζω ότι θα έχουμε συνέχεια μετά το "The Artist"... Δεν είναι τυχαίο ότι διηγείται μια ιστορία του αμερικανικού σινεμά. Είναι μια πολύ "αμερικανική" ταινία. Είναι σαν ένας Γάλλος σκηνοθέτης να πήγαινε στο Χόλιγουντ και να έκανε μια αμερικανική ταινία με γνωστούς Αμερικανούς ηθοποιούς. Μπορεί ο σκηνοθέτης να είναι Γάλλος, η παραγωγή να είναι γαλλική, αλλά το φιλμ είναι αμερικανικό. Και ο Λικ Μπεσόν είχε κάνει μια τέτοια ταινία στην Αμερική. Θεωρώ λοιπόν ότι η ταινία αυτή δεν θα έχει αντίκτυπο, και μακάρι να διαψευστώ, στην οικονομία του γαλλικού σινεμά. Προσωπικά πάντως δεν ονειρεύομαι να κάνω επιτυχία στις ΗΠΑ, δεν δίνω δεκάρα για κάτι τέτοιο. Εκείνο που για μένα είναι πιο ενδιαφέρον είναι η κάθε χώρα να έχει τον δικό της κινηματογράφο. Να μπορούμε να βλέπουμε και ελληνικό και αμερικανικό κινηματογράφο. Δεν έχω το κόμπλεξ της επιτυχίας στις ΗΠΑ, έχω επιτυχία στη Γαλλία, πουλώ τις ταινίες μου παντού, και στις ΗΠΑ, και εξακολουθώ να ζω στη Μασσαλία.

    * Τι γνωρίζετε από τον ελληνικό κινηματογράφο, πλην του αδικοχαμένου Αγγελόπουλου;

    Ομολογώ ότι δεν γνωρίζω παρά τον Αγγελόπουλο. Και βέβαια τον Κακογιάννη, μάλιστα πριν από δύο εβδομάδες ξαναείδα τον "Ζορμπά" στην τηλεόραση. Έχω επίσης διαβάσει όλο τον Καζαντζάκη, έχω διαβάσει τον Ρίτσο. Αλλά δεν γνωρίζω πολλά πράγματα για τον σύγχρονο ελληνικό κινηματογράφο. Μόλις ολοκλήρωσα τα γυρίσματα μιας ταινίας στην Ελλάδα, σε ένα νησί, με την Μπριζίτ Ρουέν, είναι συμπαραγωγή με μια ελληνική εταιρεία. Θα προσπαθήσουμε να την παρουσιάσουμε στις Κάννες τον Μάιο.

    Πηγή:

    Δεν υπάρχουν σχόλια:

    Δημοσίευση σχολίου

    Τα σχόλια δημοσιεύονται με μια καθυστέρηση και αφού τα δει κάποιος από τη διαχείριση...και όχι για λογοκρισία αλλά έλεγχο για: μη αναφορά σε προσωπικά δεδομένα, τηλέφωνα, διευθύνσεις, προσβλητικά, υποτιμητικά και υβριστικά μηνύματα ή δεσμούς (Link) με σεξουαλικό περιεχόμενο.
    Τα σχόλια, οι απόψεις των σχολιαστών δεν απηχούν κατ' ανάγκη τις απόψεις του ιστολογίου μας και δεν φέρουμε καμία ευθύνη γι’ αυτά.
    Προειδοποίηση: Περιεχόμενο Αυστηρώς Ακατάλληλο για εκείνους που νομίζουν ότι θίγονται προσωπικά στην ανάρτηση κειμένου αντίθετο με την ιδεολογική τους ταυτότητα ή άποψη, σε αυτούς λέμε ότι ποτέ δεν τους υποχρεώσαμε να διαβάσουν το περιεχόμενο του ιστολογίου μας.