Δευτέρα, 16 Ιανουαρίου 2012

Mobile Youth

 

του Δημήτρη Ποταμιάνου

Ένα μάθημα που άφησα πίσω μου στο Πάντειο Πανεπιστήμιο ζει αυτές τις μέρες τις καλύτερές του ώρες. Το μάθημα εξετάζει τις καλόβολες -δε δίστασα ποτέ μου και δε διστάζω ούτε και τώρα να τις αξιολογήσω- καταναλωτικές συμπεριφορές και το έχει αναλάβει σήμερα η συνάδελφος Μπέττυ Τσακαρέστου. Όταν εγώ το ξεκίνησα πριν από αρκετά χρόνια κεντρική μου επιδίωξη ήταν να αντικρούσω ή έστω να μετριάσω το πολύ διαδεδομένο τότε κατηγορητήριο κατά της «μάστιγας του καταναλωτισμού». Σύμφωνοι, αγαπητοί, κατακριτέα, όντως, η έμμονη προσήλωση στην απόκτηση όλο και περισσότερων χρηστικών ή/ και άχρηστων υλικών αγαθών, συχνά υπεράνω των οικονομικών δυνατοτήτων μας. Μεμπτά επίσης τα εμφανώς ζηλόφθονα και ανταγωνιστικά ξεπαραδιάσματά μας- κάνω ό, τι μπορώ για να βγάλω το μάτι του γείτονα, για να φανώ ισάξιος, αν όχι και ανώτερός του (το τι είμαι παύει συνεπώς πια να μετράει). Καθώς όμως η τάση ολοένα και γενικευόταν- η αλόγιστη κατανάλωση διόλου δεν άργησε βέβαια ν’ αποκτήσει την ετικέτα «μαζική»-, μήπως η κριτική σπουδή, ηθελημένα και από θέση ελιτίστικης προκατάληψης, παραγνώριζε την κατ’ εξοχήν δημοκρατική διάσταση του φαινομένου; Την ανάδειξη, δηλαδή, του αναφαίρετου δικαιώματος όλων ανεξαιρέτως των ατόμων- όχι μόνο των λίγων κι εκλεκτών- στην καλοπέραση. Μήπως μετά από τη λαϊκή κατάκτηση της πρόσβασης των πολλών στη γνώση είχε επί τέλους έρθει κι η ευλογημένη ώρα να χαρεί ο καθένας μας λογής λογής απολαυστικές εμπειρίες; Βλέποντάς το έτσι το πράγμα, η ευδαιμονιστική/ ηδονιστική ροπή των συνανθρώπων μας, γύρω μας και παραπέρα, δε μπορούσε πια να στιγματίζεται ως μιμητική/ ανταγωνιστική και οι καταναλωτικές τους πρακτικές αποκτούσαν πλέον έναν απελεύθερο, καλώς εννοούμενο ατομιστικό, βιωματικό, έλεγα ήδη τότε, μπούσουλα.

Τα ξαναλέω και τα ξαναεμπιστεύομαι σήμερα όλα αυτά, ύστερα και παρά την ομόθυμη πλέον παραδοχή ότι η οικονομική κρίση που δοκιμάζει τις αντοχές μας- διεθνώς και ειδικότερα βέβαια στη χώρα μας- έχει τις ρίζες της στο ότι σπεύσαμε όλοι να συμμετάσχουμε σ’ ένα ξέφρενο πανηγύρι, στημένο με τις απατηλές εκδουλεύσεις κομματαρχών και κομματόσκυλων, που οφείλαμε βέβαια να τις ξεπληρώσουμε, με δανεικά, που αυτά, ένας θεός ξέρει πώς και γιατί, τα θεωρούσαμε αγύριστα, με πρότυπα και αξίες παρμένες από το καμποτίνικο lifestyle κι απ’ όλα τ’ άλλα τα μασκαραλίκια που μας πλασάραν τα ολιγοπώλια και οι εκάστοτε επιτήδειοι. Να ρωτήσω όμως εδώ κάτι: Είμαστε βέβαιοι, τελικά, πως μ’ αυτές τις τελευταίες αρχές γαλουχηθήκαμε; Θα θυμίσω πως όλα αυτά τα χρόνια κι ενόσω ξοδευόμαστε απερίσκεπτα για την πρόσκαιρη καλοπέρασή μας, δεσπόζουσα παρέμενε η καταγγελία του άκρατου καταναλωτισμού. Ως και εκθέσεις στις πανελλήνιες εισαγωγικές εξετάσεις βάζαμε τα παιδιά να γράφουν για τις ολέθριες συνέπειες των φαύλων επιλογών μας υπέρ του επιδεικτικού λούσου, της χλιδάτης μάρκας και ούτω καθεξής. (Ναι, αγαπητή Λίνα Παπαδάκη, επισήμως τουλάχιστον, για το πυρ το εξώτερο συνέχισαν πάντα να προορίζονται τα περισσευούμενα φούτερ, τα τζιν ολσταρ και 501, τα φλατ τίμπερλαντ, τα έρλι ντρινκ, τα ρεζερβέ πολυτελή τραπέζια και άλλα τέτοια πολλά.)

Το πίστεψε ωστόσο ποτέ κανείς αυτό το ανάθεμα; Τολμώ να πω, ευτυχώς όχι! Και συμπληρώνω πως αν κανείς μας δεν το’ χαψε ποτέ πρόθυμα, πάει να πει πως ήταν ένα πέρα για πέρα κίβδηλο παραμύθι. Τα θέλαμε και τ’ αξίζαμε τα ωραία αξεσουάρ μας που δίναν στην καθημερινή μας ζωή νόημα, τη στόλιζαν και την ομόρφαιναν όπως της έπρεπε. Τη ζωή, επιμένω, όλων μας, του καθενός από μας, όχι πια μόνο των προνομιούχων που είχαν καπαρώσει για καιρό και κατ’ αποκλειστικότητα την ηδονική πολυτέλεια.

Κι αν δεν είχε μεσολαβήσει η μαχητική αυτή διεκδίκηση για την καταξίωση των βοηθητικών ηλεκτρικών συσκευών αλλά και των διασκεδαστικών γκάντζετ, του αρωματικού αφρόλουτρου, του μπάνικου αλλά και τόσο χαϊδευτικού για την επιδερμίδα μας ρούχου, του μυρωδάτου καφέ με ονομασία προέλευσης, της αεράτης κι ανέμελης ιστιοσανίδας, για την ανακατανομή, με δυό λόγια, του δικαιώματος στην απολαυστική ζωή, από ποιόν θα παίρνανε άραγε τη σκυτάλη τα σημερινά ξύπνια, ευρηματικά κι εξ ορισμού όμορφα νέα παιδιά; Κεκτημένα κι αναπαλλοτρίωτα τα παρέλαβαν όλα αυτά, και χωρίς έτσι να χάνουν πολύτιμο χρόνο και να μπαίνουν σε μπελαλήδικους κόπους, στρωθήκαν στις δικές τους ακόμα πιο απολαυστικές ασχολίες. Με δύο πολύ ενδιαφέροντα twists: Καταναλώνω δεν σημαίνει ότι ψωνίζω παθητικά κι αδιαμαρτύρητα ό,τι έχει να μου προτείνει, ερήμην μου, η αγορά, παρά συμμετέχω κι εγώ με τον τρόπο μου και με τις σαφώς διατυπωμένες προτεραιότητες κι επιθυμίες μου στην παραγωγική διαδικασία. (Pro-sumption είναι ο ευρηματικός αγγλοσαξονικός όρος εν προκειμένω.) Κι από την άλλη μεριά- κι εδώ βέβαια βοηθούσε πολύ η σύγχρονη τεχνολογία της δικτύωσης και της διασύνδεσης με ομονοούντα άτομα απ’ όλον σχεδόν τον πλανήτη-το να μένω να χαίρομαι μόνος μου δεν έχει και τόσο γούστο. Όσο περισσότερο μοιράζομαι το κέφι μου, όπως και τις ανάγκες μου, με άλλους, τόσο το καλύτερο. (Συνεργατική κατανάλωση- Collaborative consumption.)
Αυτές ακριβώς τις δύο νέες, ρηξικέλευθες κι εξαιρετικά ελπιδοφόρες, καταναλωτικές τάσεις εξετάζει μ’ ενθουσιασμό και μεθοδικότητα το μάθημα που συντονίζει στο Τμήμα Επικοινωνίας του Παντείου η επ. Καθηγήτρια Μπέττυ Τσακαρέστου. Μπείτε στον ιστότοπο που έχει δημιουργήσει η νεανική φοιτητική ομάδα- και θα πεισθείτε ότι από τους ωραίους νέους Έλληνες δε χρειάζεται και δεν πρέπει μόνο να προσδοκούμε ευφάνταστες παραγωγικές, παρά και καταναλωτικές προτάσεις.Το λέει και ο τίτλος του μαθήματος και του ιστολογίου, το ζητούμενο είναι ν’ αξιοποιηθούν με τον καλύτερο τρόπο οι δυνατότητες και οι διαρκώς πληθυνόμενες εφαρμογές της κινητής τηλεφωνίας και γενικότερα της δικτυακής επικοινωνίας. Επηυξημένη πραγματικότητα, νεωτερικά fashion games, πολιτική 2.0, δράσεις πολιτών (π.χ. networking για εύρεση εργασίας), συναδελφικός τουρισμός, start-ups, κοινοτικά ανταλλακτικά σχήματα είναι μερικά μόνον από τα κεφάλαια του μαθήματος στο οποίο ασκούνται οι επίδοξοι νέοι επικοινωνιολόγοι μας.

Η κρίση βέβαια μένει, κι όπως όλα δείχνουν θα μείνει αρκετόν καιρό απειλητικά στάσιμη κοντά μας. Και όμως είναι φανερό πως τα νέα φιντάνια μας δε θα πάψουν ποτέ να... κινούνται.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Τα σχόλια δημοσιεύονται με μια καθυστέρηση και αφού τα δει κάποιος από τη διαχείριση...και όχι για λογοκρισία αλλά έλεγχο για: μη αναφορά σε προσωπικά δεδομένα, τηλέφωνα, διευθύνσεις, προσβλητικά, υποτιμητικά και υβριστικά μηνύματα ή δεσμούς (Link) με σεξουαλικό περιεχόμενο.
Τα σχόλια, οι απόψεις των σχολιαστών δεν απηχούν κατ' ανάγκη τις απόψεις του ιστολογίου μας και δεν φέρουμε καμία ευθύνη γι’ αυτά.
Προειδοποίηση: Περιεχόμενο Αυστηρώς Ακατάλληλο για εκείνους που νομίζουν ότι θίγονται προσωπικά στην ανάρτηση κειμένου αντίθετο με την ιδεολογική τους ταυτότητα ή άποψη, σε αυτούς λέμε ότι ποτέ δεν τους υποχρεώσαμε να διαβάσουν το περιεχόμενο του ιστολογίου μας.